شهر تاریخی سیروان یکی از دیدنیترین بناهای دوران پیش از اسلام و مقصدی است که در ایلام باید از آن دیدن کرد. بقایای قلعهها، محوطهها، مسیرها و مناطق مسکونی در این شهر باستانی، معماری ساسانی را به نمایش میگذارد که نشاندهنده عظمت و شکوه آن در دوران گذشته است.
شهر تاریخی سیروان در منطقه ای کوهستانی و خوش منظره با زیبایی های طبیعی استثنایی واقع شده و آب و هوای ایده آلی دارد. رودخانه سیمره در نزدیکی این شهر باستانی جریان دارد و عاملی کلیدی در رونق این منطقه است.
بازدید از این مکان تاریخی نه تنها برای علاقه مندان به تاریخ جذاب است، بلکه برای دوستداران طبیعت نیز بسیار جذاب است. برای آشنایی بیشتر با شهر تاریخی سیروان و ظرفیت های گردشگری آن با ما در مجله پدیا گلف سیتی همراه باشید.
شهر تاریخی سیروان کجاست؟
استان ایلام، 55 کیلومتری جنوب شرقی ایلام، روستای سراب کلان، شهر تاریخی سیروان.
شهر تاریخی سیروان محوطه ای باستانی در غرب ایران است که در شمال استان ایلام و در نزدیکی مرز با استان لرستان قرار دارد. این شهر تاریخی در منطقه ای دیدنی با آب و هوای مطبوع، منابع آبی فراوان، زمین های حاصلخیز و رودخانه ها که در دوران باستان به توسعه آن کمک کرده است، به عنوان میراث ملی به ثبت رسیده است.
روستای سراب کلان و شهر تاریخی سیروان
روستای سراب کلان ایلام بر فراز تپههای باستانی شهر تاریخی سیروان قرار دارد. بخش های زیادی از این محوطه تاریخی در زیر تپه های روستا مدفون باقی مانده است. این روستا که بر اساس سرشماری سال 2006 حدود 1800 نفر جمعیت داشت، محل زندگی ساکنانی است که عمدتاً به دامداری، باغداری و کشاورزی در زمین های حاصلخیز اطراف منطقه اشتغال دارند.
میراث معماری سیروان
باستان شناسان بقایای معماری ارزشمندی را از شهر تاریخی سیروان کشف کرده اند که معماری پیشرفته دوره ساسانی را به نمایش می گذارد. مطالعات شباهت های قابل توجهی را بین شهرسازی سیروان با سایر سازه های دوره ساسانی مانند شهر تاریخی سایماره، قلعه شیخ مکان، قلعه بهرام چوبین در کبیر کوه و پل چم آب نشان می دهد. اطراف روستای سراب کلان مناظر زیبای کوهستانی و جنگلی پر از گیاهان معطر و دارویی است. این ویژگیهای تاریخی و طبیعی، شهر تاریخی سیروان و روستای مشرف به آن را به یک مقصد گردشگری قابل توجه در استان ایلام تبدیل کرده است.
جاذبه های طبیعی اطراف سیروان
اطراف سراب کلان و شهر تاریخی سیروان با جاذبه های طبیعی برجسته ای از جمله رودخانه سراب کلان، کوه سیروان و جنگل های بلوط زاگرس مزین شده است. این منطقه دارای گیاهان و جانوران متنوعی است. جامعه محلی خاستگاه کردی دارد و مراسم و جشن های سنتی را همراه با موسیقی و آداب و رسوم محلی برگزار می کند. تولید صنایع دستی نیز در بین زنان روستا رواج دارد.
نحوه دسترسی به شهر تاریخی سیروان
شهر تاریخی سیروان در شمال استان ایلام قرار دارد و روستاهایی چون لومار، سرابله، قسلک و سرتنگ آن را احاطه کرده اند. این محوطه باستانی در حدود 55 کیلومتری جنوب شرقی شهر ایلام و در ارتفاع تقریبی 1000 متری از سطح دریا قرار دارد.
برای بازدید از شهر تاریخی سیروان باید به شمال استان ایلام سفر کنید. بسته به محل شروع خود، می توانید از شهرهایی مانند ایلام، اسلام آباد غرب، مهران یا کوهدشت به سایت برسید. اگر از شرق استان ایلام سفر می کنید به سمت شهر لومار حرکت کنید. در جاده لومار به ایلام از خروجی سمت چپ منتهی به روستای سراب کلان خارج شوید. پس از طی 10 کیلومتر رانندگی در این جاده فرعی به شهر تاریخی سیروان می رسید.
تاریخ سیروان
شهر تاریخی سیروان یکی از آثار باستانی شاخص استان ایلام است که قدمت آن به دوره ساسانی می رسد. کارشناسان شباهت های قابل توجهی در معماری آن با سایر سازه های باقی مانده از دوران ساسانی یافته اند. استفاده از سنگ و گچ در ساخت بناها و همچنین طراحی حیاط ها، خانه ها و مسیرهای داخلی آن از مهم ترین ویژگی های مورد استفاده برای تعیین قدمت تاریخی آن است.
ایلام کنونی از دیرباز به دلیل آب و هوای مساعد و موقعیت جغرافیایی، کانون اقوام مختلف ایران باستان بوده است. در دوره ساسانیان شهرهای زیادی در این نواحی ایجاد شد که از شاخص ترین آنها می توان به سیروان و مهرجان قذاق اشاره کرد. این شهرهای باستانی در نواحی مرکزی ماسبزان و سیمره قرار داشتند. سیروان که به شیروان نیز معروف است، یکی از شهرهای مهم زمان خود بوده است.
سیروان: نمونه بارز معماری ساسانی
قدمت روستای سراب کلان و شهر تاریخی سیروان به بیش از 1400 سال می رسد. کارشناسان با متون تاریخی و اسناد موجود تخمین می زنند که این شهر در زمان خسرو اول (انوشیروان) ساسانی به اوج شکوه خود رسیده است. سیروان و نواحی اطراف آن از برجسته ترین خلوتگاه های این پادشاه ساسانی بود.
بر اساس منابع معتبر تاریخی، شهر سیروان تا قرن چهارم هجری قمری (تقویم اسلامی) عظمت خود را حفظ کرد تا اینکه به تدریج در انحطاط و گمنامی فرو رفت. درگیری های نظامی بین ساسانیان و قبایل مجاور، تهاجمات اعراب و زلزله ویرانگر از علل اولیه سقوط آن بود. سیروان و سیمره شباهتهای ساختاری قابل توجهی داشتند و از آبادترین شهرهای دوره ساسانی قبل از فتح اعراب بودند. پس از ویرانی این مناطق، قرنها صرفاً عشایر سکونت داشتند و شهرنشینی مشابه دوران پیش از فتح دوباره ظهور نکرد.
با روی کار آمدن آل بویه در ایران و تغییر تمرکز سیاسی به سمت نواحی شرقی کشور، ایلام و شهرهای اطراف آن از شهرت خارج شدند. سیروان و اطراف آن علیرغم اهمیتی که در دوران پیشین داشته، مورد بی توجهی قرار گرفته و بیش از 1000 سال است که هیچ سکونتگاهی در این منطقه ثبت نشده است.
کشف مجدد و چالش ها
شهر باستانی سیروان قرن ها در زیر تپه های باستان شناسی پنهان ماند. توسعه روستای سراب کلان با ساختار متراکم بر فراز این محوطه تاریخی مانع از کاوش های پیشرفته باستان شناسی در این منطقه شده است. بیشک تلاشهای کامل حفاری و مرمت میتواند به اکتشافات مهم و حفظ این محوطه باستانی منجر شود.
اما اسکان روستاییان در 100 سال گذشته خسارات جبران ناپذیری به این محوطه تاریخی وارد کرده است. با توجه به تپه ماهور بودن روستا و اطراف آن، ضرورت کاوش های باستان شناسی در این تپه ها مشخص است. جابهجایی منازل روستاییان سراب کلان از شهر تاریخی سیروان به دلیل وابستگی آنها به زمینهای کشاورزی اطراف با چالشهای جدی مواجه است. در عین حال ادامه استقرار در این منطقه خطر نابودی کامل محوطه باستانی را در آینده نزدیک به دنبال دارد.
جاذبه های سیروان
شهرستان سیروان ایلام یکی از زیباترین مناطق طبیعی غرب ایران است. این شهرستان با ساختارهای تاریخی برجسته و مناظر خیره کننده خود به یکی از محبوب ترین مقاصد گردشگری کشور تبدیل شده است. شهر تاریخی سیروان یکی از معروف ترین جاذبه های این منطقه است که با دیدنی های مهم دیگری احاطه شده است.
هنگام بازدید از این محوطه تاریخی، می توانید جاذبه های زیر را در شهرستان سیروان نیز بشناسید:
زیارتگاههای
شهرستان سیروان سیروان مقبرههای چند تن از شخصیتهای مذهبی و مقدسین را در خود جای داده است که مورد احترام اهالی است. در طول سال، بسیاری از بازدیدکنندگان به عنوان بخشی از بازدید از جاذبه های سیروان، زمانی را به کاوش در این مکان های مقدس اختصاص می دهند.
برخی از برجسته ترین بناهای مذهبی عبارتند از:
امامزاده سورت بانو در روستای گوراب،
امامزاده سید علی نزدیک شهر لومار،
امامزاده عباس عرب در روستای چم شیر،
امامزاده محمد باقر در قسمت جنوبی روستای سفید خانی،
امامزاده زید بن علی، واقع بر تپه ای مشرف به رودخانه سیمره.
قلعه و تنگه ساربن
قلعه ساربن در کنار رودخانه سیمره و بر فراز تنگه ای به همین نام قرار دارد. موقعیت جغرافیایی استراتژیک آن اهمیت تاریخی آن را برجسته می کند. این قلعه که در شرق لومار و شمال روستای ورگچ قرار دارد، با مناظر بکر و گیرا احاطه شده است. سبک معماری و مصالح به کار رفته در قلعه نشان از ساخت آن در زمان ساسانیان دارد. بازدید از قلعه و تنگه ساربن مستلزم گشت و گذار در طبیعت است. اگرچه مسیر دسترسی به قلعه آسان نیست، اما این سفر خیره کننده و مفید است.
قبل از کاوش در قلعه ساربن، بازدیدکنندگان می توانند زمانی را در نزدیکی دریاچه سد سیمره سپری کنند، از قایق سواری لذت ببرند یا به سادگی در کنار آب استراحت کنند. برای کسب بهترین تجربه، بازدید از آن در شش ماه اول سال توصیه می شود. از دیگر جاذبه های نزدیک رودخانه سیمره می توان به تنگه های برنجان و شمشه اشاره کرد که ارزش کاوش را نیز دارند.
روستای چم روته
روستای چم روته یکی از مناطق دیدنی شهرستان سیروان است که در نزدیکی سد سیمره قرار دارد. این روستا توسط زمین های کشاورزی و جنگل های انبوه احاطه شده است. چم در گویش محلی به معنی چشمه است که نشان دهنده فراوانی چشمه های این منطقه است. چم روته در فاصله کوتاهی از شهر لومار قرار دارد و در سفر به شهر تاریخی سیروان آن را به یک توقف عالی تبدیل کرده است.
تپه شیروان
تپه شیروان در مجاورت رودخانه سیمره و شهر تاریخی سیروان قرار دارد. بهعنوان یکی از قدیمیترین مناطق منطقه، باستانشناسان قدمت آن را به دوران پیش از تاریخ میرسانند. بر روی لایه های سطحی تپه آثاری از دوره ساسانی کشف شده است. تپه شیروان علیرغم اهمیتی که دارد به طور کامل کاوش نشده است و هنوز اطلاعات کاملی از این محوطه باستانی در دسترس نیست. این تپه باستانی در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
قلعه وزیل
قلعه وازیل یکی دیگر از بناهای تاریخی شهرستان سیروان منسوب به سلسله ساسانی است. این قلعه در کنار رودخانه سیمره و در 25 کیلومتری شهر لومار واقع شده است. بازدیدکنندگان می توانند با سفر به روستای سفید خانی علیا به قلعه برسند. این قلعه همچنین در فهرست میراث ملی قرار دارد و در دامنه کوه قلارینگ قرار دارد.
نقشه و ویژگی های سیروان
شهر تاریخی سیروان یکی از بهترین نمونه های شهرهای سنگی ایران است. مطالعات محدود باستان شناسی در این منطقه نشان از مهارت و هنرمندی معماران ساسانی دارد. این شهر از عناصر مختلفی از جمله برج ها، دخمه ها، سازه های یک طبقه و دو طبقه، مسیرها و زیرزمین ها تشکیل شده است. این ساختمان ها عمدتاً با سنگ و آهک ساخته شده اند و مساحتی حدود 15 هکتار را پوشش می دهند.
روستای سراب کلان با خانه های پرجمعیت مشخص می شود که بر روی بقایای شهر تاریخی سیروان ساخته شده است. امروزه خرابه های این شهر باستانی به عنوان انبار و انباری برای ساکنان روستا عمل می کند. خانه های مدرن پرجمعیت در سراب کلان دقیقاً بالای تونل ها و اتاق های دست نخورده شهر باستانی واقع شده اند. ضخامت دیوارهای بناهای باستانی 60 تا 90 سانتیمتر است و مصالح ساختمانی و سبک معماری طاقدار شبیه شهرهای دیگر دوره ساسانی مانند سیمره است. سنگهای بزرگی که در ساخت و ساز شهر استفاده میشد از رودخانه سیمره جمعآوری میشد، در حالی که گچ از کوههای مجاور تهیه میشد.
سقف بناهای این شهر تاریخی که امروزه انبار و انباری برای ساکنان سراب کلان است، زمانی گنبدی یا قوسی شکل بوده است. در بخش مرکزی بناهای تاریخی سیروان، بقایای یک بنای بزرگ با راهروهای باریک دیده می شود. راهرو به یک اتاق گنبدی شکل منتهی می شود که از آن به عنوان سرداب یا آرامگاه انوشیروان یاد می شود.
برخی از کارشناسان و باستان شناسان ویرانه های شهر تاریخی سیروان را کامل ترین نمونه معماری شهری دوره ساسانی می دانند. بیشتر خانههای این شهر، سازههای دو طبقه، با اتاقها و راهروهای به هم پیوسته بودند. بخشهای مرکزی خانهها با نورگیرها روشن میشد و اتاقها سقفهای گنبدی داشتند. با توجه به حفظ نسبی این محوطه باستانی، کارشناسان معتقدند کاوش های بیشتر می تواند آثار و اطلاعات قابل توجهی در مورد شهر باستانی سیروان کشف کند.
بهترین زمان برای سفر به سیروان
استان ایلام که در مناطق کوهستانی و سردسیر ایران قرار دارد، مقصدی ایده آل برای سفر در فصول گرم سال است. این استان که به خاطر پتانسیلهای اکوتوریسمی برجستهاش شناخته میشود، با کوهها و جنگلهای انبوه، علاقهمندان به طبیعت را به خود جذب میکند. ایلام که اغلب از آن به عنوان «عروس زاگرس» یاد میشود، در طول سال بازدیدکنندگان زیادی را برای کشف جاذبههای خود میبیند.
بیش از 80 درصد استان ایلام را رویشگاههای طبیعی تشکیل میدهد که بیشتر آنها در بخشهای شمالی آن واقع شدهاند. کوه های انبوه نزدیک شهر تاریخی سیروان در پاییز و زمستان پوشیده از برف و یخ است. با فرا رسیدن فصل بهار زیبایی های طبیعی اطراف روستای سراب کلان زنده می شود و دشت های پر از گل و جنگل های سرسبز منطقه را فرا گرفته است. از نظر اقلیمی بهترین زمان برای بازدید از شهر تاریخی سیروان در فصل بهار و تابستان است.
شهر تاریخی سیروان اوج هجوم گردشگران خود را در فصل بهار تجربه می کند. تابستان نیز زمان مناسبی برای گشت و گذار است، اگرچه آفتاب ظهر به دلیل آسمان صاف می تواند شدید باشد. در تابستان توصیه می شود صبح زود یا اواخر بعد از ظهر از شهر تاریخی سیروان و جاذبه های اطراف آن دیدن کنید. اگر از سفرهای زمستانی به مناطق سردسیر لذت می برید، برای بازدید از این شهر تاریخی، حتما تجهیزات کامل وسیله نقلیه، لباس گرم و کفش های محکم به همراه داشته باشید.
مسیر شهر تاریخی سیروان از جاده های پرپیچ و خم کوهستانی می گذرد. این جاده ها اغلب در زمستان پوشیده از برف هستند و نیاز به رانندگی دقیق دارند. قبل از سفر به این مناطق در فصل زمستان، وضعیت آب و هوا و جاده را بررسی کنید.
جاذبه های اطراف سیروان
مناطق اطراف شهرستان سیروان دارای پتانسیل های گردشگری متعددی است. در زیر تعدادی از جاذبه های قابل توجه نزدیک سیروان را مشاهده می کنید.
گورستان آهنگران
گورستان آهنگران در فاصله کمی از روستای سراب کارزن و در فاصله تقریبی 40 کیلومتری شمال غربی روستای سراب کلان قرار دارد. طبق کاوش های باستان شناسی قدمت قبرهای این گورستان به حدود 5000 سال به عصر آهن می رسد. اگرچه چیدمان قبرها فاقد نظم ظاهری است، اما قرارگیری آنها حاکی از طراحی سیستماتیک در گذشته است.
این گورستان دارای تقریباً 100 قبر سنگی است که وزن هر یک بین یک تا پنج تن است. برخی از قبرها دسته جمعی هستند و متعلق به اعضای خانواده هستند. در طول سالها، بسیاری از گورها بهطور غیرقانونی حفاری شدهاند و بنا بر گزارشها، آثار باستانی زیادی از این مکان به سرقت رفته است. گورستان آهنگران یکی از مشهورترین آثار تاریخی ایلام در نزدیکی شهر تاریخی سیروان است.
کوه منشت و غار ابدالان
کوه منشت یکی از زیباترین مناطق طبیعی در نزدیکی ایلام است و به دلیل سرسبزی که دارد یک مکان تفریحی محبوب است. این کوه پوشیده از جنگل های انبوه است و گونه های مختلف گیاهی و جانوری را در خود جای داده است. غار ابدالان که به اشکفت ابدلان نیز معروف است یکی از بکرترین جاذبه های طبیعی ایلام است که در دامنه کوه منشت و در 15 کیلومتری ایلام و 50 کیلومتری شهر تاریخی سیروان واقع شده است. بازدید از این شگفتی طبیعی دست نخورده نیاز به تجهیزات مناسب کوهنوردی و غارنوردی دارد. در اطراف غار دره ای خیره کننده به نام Hayanan وجود دارد که مناظر خیره کننده ای را ارائه می دهد.
تنگه کافرین
تنگه کافرین یا تنگه کفری در 60 کیلومتری جنوب شرقی شهر تاریخی سیروان قرار دارد. این تنگه یکی از زیباترین جاذبه های طبیعی ایلام است که در بهار و تابستان گردشگران زیادی را برای قایق سواری و لذت بردن از مناظر خیره کننده به سوی خود می کشاند. اطراف این تنگه را مناظر سرسبز و فریبنده ای احاطه کرده است که برای دوستداران طبیعت جذاب است. در امتداد این تنگه، غارهای طبیعی، آبشارهای زیبا و دیگر جاذبه های تاریخی و طبیعی را خواهید دید. هنگام بازدید از این تنگه و قایق سواری در کنار آب های آن رعایت نکات ایمنی ضروری است.
سوالات متداول
شهر تاریخی سیروان در کجا قرار دارد؟
شهر تاریخی سیروان در شمال استان ایلام در جنوب شرقی شهر ایلام واقع شده است.
شهر تاریخی سیروان متعلق به کدام دوران تاریخی است؟
دوران ساسانیان.
بهترین فصل سفر به شهر تاریخی سیروان چه فصلی است؟
از اوایل بهار تا پایان تابستان.
فاصله شهر تاریخی سیروان تا ایلام چقدر است؟
55 کیلومتر.
تبلیغات☆افزایش بازدید و افزایش فروش☆ در ارم بلاگ
مشاهده
وبلاگ جاذبه های گردشگری
مطلب مرتبط
معرفی بهترین مقاصد سفر 2026- مقرون به صرفه، ایمن و پر طرفدار 
مطلب مرتبط
جاذبه های آسیا: زیباترین و ارزانترین مناطق گردشگری 
